Mijn dochter A. zei het onlangs kort en krachtig: “Papa, jouw grapjes zijn gewoon echt niet leuk.” Zelf vond ik het nog best lekker gaan. Dat verschil van mening tussen een tienjarige en haar vader is precies waar deze column over gaat.
Ooit stond ik voor een zaal vol mensen van het UWV en opende met: “Zo, zie hier de enige spreker die nog te boeken was, omdat jullie er subsidie op krijgen.” Zelf vond ik hem weer bijster leuk. De opdrachtgever kwam aan het einde van de dag checken of ik toch echt wel een factuur zou sturen.
Waarom humor zoveel harder werkt dan mensen denken
Humorvolle sprekers worden vaker geboekt dan droeftoeters en zuigtabletten, en daar zit een simpele reden achter. Stel dat je je hele personeels- of klantenbestand uitnodigt voor een event. Binnen vijf minuten wil iedereen maar één ding: zijn LinkedIn checken. Of nog erger, ze gaan op standje Tsjernobyl en besluiten nooit meer naar een bedrijfsevenement te komen.
Humor voorkomt precies dat. Het zorgt voor directe stress relief. Op het moment dat mensen lachen, daalt hun cortisolniveau en komt er ruimte vrij die daarvoor volledig bezet was door scepsis, vermoeidheid of desinteresse. De zaal kan even ontspannen en denkt onbewust: hé, dat is best een aardige kerel met een vriendelijke boodschap, daar wil ik wel naar luisteren.
Die paar seconden van ontspanning bepalen of de rest van je verhaal wordt binnengelaten of afgeketst.
Dat is precies wat een event maakt of breekt.
Hoe goede sprekers humor gebruiken
Kijk maar naar de sprekers die er echt in slagen om zalen aan hun kant te krijgen. Remco Claassen wordt weleens omschreven als een kruising tussen leiderschapsgoeroe Stephen Covey en cabaretier Hans Teeuwen, een brutale kenniskliko die zijn publiek met een dikke glimlach, een traan én een rood pepertje naar huis stuurt.
Jos Burgers weet met een droge, bijna nuchtere ondertoon een zaal binnen een paar zinnen mee te krijgen, zonder ooit geforceerd grappig te doen.
Claudia de Breij laat op haar beurt zien dat scherpe, actuele humor en een serieuze maatschappelijke boodschap elkaar niet hoeven te bijten. Ze weet een zaal aan het lachen te krijgen over iets waar mensen daarvoor liever niet over nadachten.
Humor is dan geen versiering op de inhoud, het is het voertuig waarmee de inhoud sneller en dieper binnenkomt. Dat is voor mij precies de kracht van een spreker met humor: de lach is niet het einddoel, maar een manier om de boodschap binnen te laten komen.
Kan je dan ook te ver gaan met humor?
Jazeker. En dat heb ik zelf meermaals ondervonden.
Ik had een steengoede grap over Ali, een Marokkaanse tankbediende, in mijn speech. Die probeerde ik liefdevol weg te zetten, maar voor sommigen benadrukte hij vooral een stereotype.
Ik maakte ooit de grap dat je veerkracht wel met twee e’s moet schrijven, waarop ik na afloop een zeer betraande jongedame trof.
En ik maakte ooit een grap over mijn dochter, waarbij ze wel heel raar keek, en ik benadrukte dat ze echt geen chromosoompjes te veel had. Vond ik grappig destijds.
Hopeloos ingewikkeld, dit vak. Wat de ene helft van de zaal bevrijdt, kan bij de andere helft juist een oude wond openhalen. En de tijd waarin we leven vraagt er wel om dat je daar scherper over nadenkt dan tien jaar geleden. Niet omdat humor minder mag, maar omdat je publiek diverser is dan ooit en een grap die voor jou onschuldig voelt, voor een ander een streep door iets persoonlijks kan zijn.
Geen comedian, wel een spreker met humor
Ik ben geen comedian waar mensen speciaal voor komen om snoeiharde grappen te horen. Ik werk als spreker met humor die een boodschap zo moet verpakken dat mensen daarna ander gedrag gaan vertonen.
Ik blijf het leuk vinden om onverwacht van de traan naar de lach te schieten en dat te koppelen aan veerkracht. Waarom het gewoon heel leuk is om af en toe te lachen om een fatbike met een lekke band, een flatbike, over intern gepensioneerde collega’s en waarom roken eigenlijk pulmonaal recreëren is.
Maar als ik eerlijk terugkijk naar de reacties die ik na afloop krijg, dan hoor ik zelden: “Wat een interessant verhaal.” Ik hoor vaker: “Wat ben ik geraakt en wat heb ik gelachen”, gevolgd door: “En ik denk er nog steeds over na.”
Blijkbaar lukt het me, met vallen, opstaan en af en toe een grap die ik nooit meer zou herhalen, om mensen serieus te raken via de omweg van de lach. En dat maakt me, tegen mijn eigen bescheidenheid in, toch een behoorlijk humoristische spreker.
Op zoek naar een spreker met humor?
Een goede keynote hoeft niet te kiezen tussen inhoud en humor. Juist door te lachen ontstaat er ruimte om een serieuze boodschap binnen te laten komen.
Als spreker met humor combineer ik persoonlijke verhalen, veerkracht en inhoud met een flinke dosis zelfspot. Niet om alleen een zaal aan het lachen te krijgen, maar om iets in beweging te zetten dat na het applaus blijft hangen.
Wil je jouw publiek laten lachen, raken én nadenken? Neem contact op.
